Καταρχάς, θέλω να
αναφερθώ στο γενικότερο πλαίσιο, πριν
τοποθετηθώ στο συγκεκριμένο.
Οι ΜΠΕ δεν είναι
μελέτες που αποτυπώνουν ουσιαστικά τις
περιβαλλοντικές επιπτώσεις ενός τεχνικού
έργου.
Τι είναι; είναι μία
περιγραφική
αποτύπωση της
υφιστάμενης κατάστασης και υποκειμενικές,
ποιοτικές εκτιμήσεις
της εκάστοτε μελετητικής εταιρίας,
συνοδευόμενες από προτάσεις. Δηλαδή η
εταιρία που συντάσσει τη μελέτη του
εκάστοτε τεχνικού έργου, είναι αυτή που
εκτιμά αν το έργο που η ίδια προτείνει
έχει επιπτώσεις στο περιβάλλον, ποιες
είναι αυτές και πως θα μειωθούν.
Γιατί; Μα γιατί δεν
υπάρχουν σαφή πρότυπα, όρια, κανονισμοί
για μια σειρά από περιβαλλοντικά
ζητήματα.
Επομένως, πρακτικά είναι ένα στάδιο για
τη νομική κατοχύρωση των κατασκευαστικών
ομίλων πριν τη κατασκευή έργων (με
δεδομένο ότι γίνεται και διαβούλευση
με του φορείς που επηρεάζονται) με βάση
το εκάστοτε θεσμικό πλαίσιο.
Το ήδη δαιδαλώδες
περιεχόμενο της συγκεκριμένης ΜΠΕ
σηματοδοτείται και από τον ακατανόητο
τίτλο του, παρότι οι ΜΠΕ αφορούν σε
συγκεκριμένο έργο ή δραστηριότητα και
όχι σε επικαιροποιήσεις ή συμπληρώσεις
παρωχημένων μελετών.
Ο λαβύρινθος αυτός
ενισχύεται τώρα με τη διάσπαση
σε δύο του οφειλόμενου ενιαίου τεύχους
της ΜΠΕ, όπως
αυτό θα έπρεπε να διαμορφωθεί με τα
συμπληρωματικά στοιχεία. Με τη μεθόδευση
αυτή επαφίεται στο χρόνο, στις ειδικότερες
γνώσεις και στην ευθύνη του εκάστοτε
χρήστη της/των ΜΠΕ να αντιπαραβάλλει
τα δύο τεύχη για να καταλήγει σε
υποκειμενικά σε ένα βαθμό συμπεράσματα
για το «τί εννοεί ο μελετητής»! Απαράδεκτο!
Επί του προκειμένου,
δεν πρόκειται ουσιαστικά για αντιπλημμυρική
προστασία του ρέματος του Ποδονίφτη. Η
ολοκληρωμένη αντιπλημμυρική θωράκιση
πρέπει να γίνεται σε επίπεδο ολόκληρης
της λεκάνης απορροής, ιδιαίτερα σε ένα
τόσο ευάλωτο και δυναμικό σύστημα όπως
είναι το μητροπολιτικό συγκρότημα των
Αθηνών.
Τα συγκεκριμένα
έργα σχεδιαστήκανε με μελέτη που αφορά
μόνο τη λεκάνη απορροής του Ποδονίφτη
(άρα συνεκδοχικά και η ΜΠΕ αφορά μόνο
αυτή τη λεκάνη απορροής). Ο Ποδονίφτης
όμως είναι υπολεκάνη
της συνολικότερης λεκάνης απορροής του
Κηφισσού, που είναι το πιο σημαντικό
ποτάμιο σύστημα της Αθήνας (όχι το
μοναδικό). Σε
αυτή την αποσπασματική προσέγγιση δεν
έχει γίνει εκτίμηση των επιπτώσεων των
όποιων λύσεων σε κατάντη τμήματα του
Κηφισού που αφορούν άλλους δήμους.
Ακόμα και στο
πλαίσιο της λεκάνης του Ποδονίφτη,
που όπως ανέπτυξα πιο πάνω είναι ήδη
αποσπασματική προσέγγιση, τα έργα που
προτείνονται είναι εμβαλωματικού
χαρακτήρα και
απλά «κλείνουν κάποιες τρύπες» χωρίς
να παρέχουν ολοκληρωμένη αντιπλημμυρική
προστασία. Πρόκειται δηλαδή ουσιαστικά
για σημειακές παρεμβάσεις που πρόχειρα
και προσωρινά λύνουν (εντός πολλών
εισαγωγικών) συγκεκριμένα πολύ οξυμένα
προβλήματα, όπως μαρτυράται.
Γι’ αυτό
άλλωστε προσπαθείτε να τεκμηριώσετε
τη πρόταση σας με «τη δυνατότητα
συνδυασμού της … με τη μελλοντική
οικολογική αναβάθμιση του Ποδονίφτη».
Ποιος; Που; Πότε; .. αλλά θα τεκμηριώσω
και παρακάτω.
Συνεχίζοντας τη
κριτική μας με τις λύσεις αυτές, βλέπουμε
ότι στα προτεινόμενα έργα συνυπάρχουν
οι κλασικές
«γκρι» κατασκευαστικές λύσεις,
όπως η συμβολή Ποδονίφτη με τον Κηφισό,
με τις «πράσινες» λύσεις, όπως τα έργα
ανάντη της γέφυρας οδού Χαλκίδος. Ειδικά
στο ζήτημα των «πράσινων» λύσεων,
αφιερώνεται η συμπληρωματική ΜΠΕ, όπου
σχολιάζει τα ζητήματα της ανάπλασης
για να τεκμηριώσει την απόφαση για
κόψιμο υφιστάμενων δέντρων και εκ νέου
φύτευση βλάστησης στα πρανή της νέας
κοίτης.
Όμως από τη πλευρά
μας οφείλουμε να υπογραμμίσουμε ότι, η
όποια «πράσινη» αναμόρφωση δε γίνεται
με κριτήριο την ολοκληρωμένη αντιπλημμυρική
προστασία, την προστασία της λαϊκής
κατοικίας, την αναβάθμιση της περιοχής
με γνώμονα τις κοινωνικές ανάγκες, αλλά
με βάση τη στρατηγική για απόπειρα
ξεπεράσματος της καπιταλιστικής
οικονομικής κρίσης μέσω της λεγόμενης
«πράσινης» ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό,
απαξιώνονται τεχνητά υφιστάμενες
υποδομές και κατασκευάζονται νέες, με
το αζημίωτο φυσικά για τους κατασκευαστικούς
ομίλους.
Ταυτόχρονα, δίνονται
υποσχέσεις οι οποίες δημιουργούν
‘φρούδες’ ελπίδες σε κατοίκους της
όμορης περιοχής περί αναβάθμισης της
ζωής τους, καθότι θα «φύγει το μισητό
τσιμέντο». Τονίζω ξανά όμως, χωρίς αυτό
να σημαίνει ότι παράλληλα έγινε όντως
επαρκής μελέτη για αντιπλημμυρική
προστασία.
Σημειώνουμε ότι
η όποια αναβάθμιση έρχεται στο έδαφος
της ατομικής ιδιοκτησίας που αντιμετωπίζει
τη γη ως επενδυτικό προϊόν και την
κατοικία ως εμπόρευμα. Όπως
έχει διαπιστώσει και ο λαός της περιοχής
επανειλημμένα και τα τελευταία χρόνια
έχει βιώσει στο πετσί του,
σε τελική ανάλυση κερδισμένοι θα είναι
πάλι οι όμιλοι και όχι ο λαός.
Πιο συγκεκριμένα,
όσον αφορά τη γνωμοδότηση τη ΜΠΕ:
«Επικαιροποίηση των Υφιστάμενων Μελετών
και Συμπλήρωση Με Πρόσθετες Μελέτες
Αντιπλημμυρικής προστασίας του Ρέματος
Ποδονίφτη»
καταρχήν
διαφωνούμε.
Θυμίζουμε
ότι, η ΜΠΕ με τίτλο «Επικαιροποίηση των
Υφιστάμενων Μελετών και συμπλήρωση με
πρόσθετες μελέτες Αντιπλημμυρικής
Προστασίας του ρέματος Ποδονίφτη»
εκπονήθηκε στις 30.1.25 και επ’ αυτής
εκδόθηκαν, μεταξύ άλλων, οι παρακάτω
γνωμοδοτήσεις:
Η
υπ’ αρ. 338/11.6.25 ομόφωνα
αρνητική απόφαση
του Δ.Σ.
Αθηναίων.
Η
υπ’ αρ. 260/24.11.25 θετική
κατά πλειοψηφία ΑΠΣ
με τη ΛΣ
να καταψηφίζει.
Η
υπ’ αρ. 74/27.6.25 ομόφωνα
αρνητική απόφαση
του Δ.Σ.
Ν.Φιλαδέλφειας – Ν. Χαλκηδόνας.
Είχε
προηγηθεί το υπ’ αρ. 27815/12.5.25 έγγραφο
της Δ/νσης Υδάτων της Αποκεντρωμένης
Διοίκησης Αττικής προς το μελετητή για
την αποστολή συμπληρωματικών στοιχείων
απαραίτητων για τη γνωμοδότησή της. Σε
συνέχεια αυτού υποβλήθηκε το από Ιούλη
2026 «Συμπληρωματικό Τεύχος».
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον
παρουσιάζουν ορισμένες επισημάνσεις
της από 8.9.26
«θετικής υπό όρους»,
το γνωστό παραμύθι, γνωμοδότησης
της Διεύθυνσης Υδάτων της Αποκεντρωμένης
Διοίκησης Αττικής.
Περιορίζομαι στις παρακάτω επισημάνσεις
που αναφέρονται στην αρχική ΜΠΕ:
Στο κεφάλαιο, όμως
Δ, που είναι
σχετικό με τους όρους
της θετικής
γνωμοδότησης, αφήνει στο απυρόβλητο το
γεγονός ότι και ο ίδιος ο
Κηφισός είναι προ πολλού διευθετημένος
κατάντη της εκβολής του Ποδονίφτη για
παροχέτευση καταιγίδας με περίοδο
αναφοράς 50 ετών.
Επιπλέον,
αναφερόμενη στην παρ.6.2, ομολογεί
μηδενικό
περιθώριο
ασφαλείας απέναντι σε βροχοπτώσεις
ισχυρότερες της 50ετίας.
(1.3.1. Θέση) «Ο
Ποδονίφτης περιλαμβάνεται στα ρέματα
που χαρακτηρίζονται σαν ιδιαίτερου
περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος με βάση
την Υπουργική απόφαση … (ΦΕΚ
281/Δ/23-3-1993) ωστόσο δεν έχει γίνει καθορισμός
της οριογραμμής του. Στο Νέο Ρυθμιστικό
Σχέδιο Αθήνας/Αττικής 2011 το ρέμα
Ποδονίφτη υπάγεται στους υγροτόπους
Β προτεραιότητας, οι οποίοι εντάσσονται
σε πενταετές πρόγραμμα οριοθετήσεων.».
Αφήνει
και πάλι στο απυρόβλητο το ότι και η
νομική αναγνώριση του Ποδονίφτη ως
«ιδιαίτερου
περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος»
ήδη από το 1993 παραβιάζεται επί μια 30ετία
και επισφραγίζεται με την υπόψη ΜΠΕ,
εφόσον τελεσφορήσει. Επίσης, επιβεβαιώνεται
από τη Διεύθυνση Υδάτων ότι «δεν
έχει γίνει καθορισμός της οριογραμμής»
του Ποδονίφτη. Γεγονός που αποδεικνύει
ότι διαχρονικά οι αστικές κυβερνήσεις
δεν έχουν κανένα ενδιαφέρον και καμία
προτεραιότητα για την οικολογική
φυσιογνωμία των ρεμάτων, ούτε και για
την προστασία τους από κάθε λογής
καταπατητές (έχουμε και το πρόσφατο
παράδειγμα με τον Γιαμπουρλά), και
επομένως για την αντιπλημμυρικής τους
λειτουργίας.
Στο
κεφ. Δ της ίδιας γνωμοδότησης της Δ/νσης
Υδάτων της Αποκεντρωμένης προτείνεται:
«2.
να εξεταστεί η τροποποίηση των [σ.σ.:
προτεινόμενων στη ΜΠΕ] οριογραμμών
μέχρι το κλειστό τμήμα της γέφυρας οδού
Αχαρνών, σύμφωνα με το (10) σχετικό Σχέδιο
6.13, ώστε μελλοντικά να εκτελεστεί η
κατεδάφιση της υφιστάμενης γέφυρας
και η κατασκευή της νέας.»
«3.
Να επανεξεταστεί η θέση του σημείου
Α36 στο (8) σχετικό Σχέδιο 4.2 … και να
φθάσει στη γραμμή πλημμύρας χωρίς
έργα.».
Τί μας λένε εδώ;
Ότι
όρος για την
θετική γνωμοδότηση της ΜΠΕ, την οποία
ήδη έχουν δώσει,
είναι η επανασυμπλήρωσή
της με την
επανεξέταση των οριογραμμών
στο συγκεκριμένο τμήμα του ρέματος.
Ότι ενώ το άνοιγμα
της υπάρχουσας γέφυρας θα αποτελέσει
προβληματική
στένωση
απέναντι στην
αυξημένη,
λόγω της ανάντη διευθέτησης, ροή των
πλημμυρικών νερών εν τούτοις μεταθέτουν
για το αβέβαιο μέλλον την κατεδάφισή
της. Ελπίζοντας, προφανώς, ότι μέχρι
τότε δεν θα μεσολαβήσει κάποια «κακιά
στιγμή» κατά την προσφιλή επιχειρηματολογία.
«4.
Στο πλαίσιο αυτής ή άλλης μελέτης, να
διερευνηθεί το συντομότερο [η κατάσταση
του κλειστού τεχνικού έργου συμβολής
στον Κηφισό ποταμό που βρίσκεται κάτω
από την Εθνική οδό, από ΧΘ 0+000 έως ΧΘ
0+142,3 (Σχέδιο 4.1 του 8 σχετ.) και να αναφερθεί
η αναγκαιότητα ή μη έργων συντήρησης
του εν λόγω κλειστού τμήματος.».
Πρόκειται
για ανεπίτρεπτη συνειδητή και επικίνδυνη
παραπομπή στις
«καλένδες». Μια παραδοχή τύπου «Εμείς
πάντως σας το είπαμε!».
Τέλος,
αναφορικά με την από 12.11.26 εισήγηση της
Δημοτικής αρχής
Ν. Φιλαδέλφειας
– Ν. Χαλκηδόνας
για θετική γνωμοδότηση:
Ήδη
από την αρχή ομολογείται ευθέως ότι
στην προτεινόμενη μεταστροφή της αρχικής
αρνητικής τοποθέτησης μας σε θετική
συμβάλλει, και μάλιστα καθοριστικά, και
η «δυνατότητα
συνδυασμού της άμεσης αντιμετώπισης
του πλημμυρικού κινδύνου με τη μελλοντική
οικολογική αναβάθμιση του Ποδονίφτη.».
Με αυτό τον ομολογείται το αποσπασματικό
της πρότασης που δημιουργεί τετελεσμένα
και στο μέλλον «βλέπουμε τί μπορούμε
πλέον να κάνουμε».
Τα
ίδια και στην αποδοχή της «Εναλλακτικής
Λύσης 5»: «Η
λύση αυτή διατηρεί την απαιτούμενη
υδραυλική επάρκεια, περιορίζει τη χρήση
σκυροδέματος
[σ.σ.: ελάχιστα] και
εισάγει στοιχεία επένδυσης που δύνανται
να απομακρυνθούν στο πλαίσιο μελλοντικών
επεμβάσεων οικολογικής αποκατάστασης».
Ξεχνάνε,
όμως, να πούνε ότι με τη λύση αυτή η
συγκεκριμένη περιοχή καθίσταται στην
περίπτωση αυτή μη
προσβάσιμη για
επισκέψεις ήπιας λαϊκής αναψυχής.
Με
την ίδια επίσης «λογική» παραδέχεται
μεν ότι «η
υφιστάμενη
γέφυρα Χαλκίδος
συνιστά σημαντικό
υδραυλικό περιορισμό»
και επαφίεται στη «μελλοντική
άρση της
υδραυλικής στένωσης στη γέφυρα Χαλκίδος»
παραπέμποντας στην αντικατάστασή της
από νέα γέφυρα μεγαλύτερου πλάτους».
Επιδοκιμάζοντας έτσι την όρο της Δ/νσης
Υδάτων.
Όσο
για το πολλά υποσχόμενο «μακροπρόθεσμο
σχέδιο ολοκληρωμένης αποκατάστασης
του Ποδονίφτη»
ομολογεί ανενδοίαστα ότι τον ‘ξετινάζει»’
το Συμπληρωματικό Τεύχος της ΜΠΕ καθώς,
όπως μας διαβεβαιώνει: «…η
προσέγγιση αυτή δεν αποτελεί ώριμη
κατασκευαστική λύση. Η εφαρμογή της
προϋποθέτει σημαντικές πολεοδομικές
και συγκοινωνιακές παρεμβάσεις,
ανακατασκευές γεφυρών, απομάκρυνση
παραρεμάτιων κατασκευών, ενδεχόμενες
απαλλοτριώσεις και συνεργασία πολλών
εμπλεκόμενων φορέων.».